Τετάρτη, 16 Νοεμβρίου 2016

ΦΡΟΣΩ ΧΑΤΟΓΛΟΥ: "Τίποτα δεν πάει χαμένο στη χαμένη σου ζωή..."




                             ( Στίχοι: Μανώλης Ρασούλης - Μουσική: Μάνος Λοΐζος)

Άσε με να σου μιλήσω γι’ αυτές τις «χαμένες» ζωές. Κάποιες σκιές τους υπάρχουν ακόμη ανάμεσά μας. Τόσο κοντά, τόσο πρόσφατα τα Πέτρινα Χρόνια κι ας έχουν γίνει ιστορία, παρελθόν που εορτάζεται επετειακά.

Σχεδόν πενήντα χρόνια βάσανα και διωγμοί…
Να σου πω για την κυρα Ειρήνη, που νεαρό κορίτσι βγήκε στο αντάρτικο, έκανε ένα παιδί κι έπειτα όταν φυλακίστηκε το άφησε πίσω της για να το βρει άντρα όταν βγήκε. Άντρα αγνώριστο, άμοιαστο με την ίδια και τη φιλοσοφία της, σα να μην ήταν γιος της.
Τώρα στη μαύρη αρρώστια ανάξια πλερωμή…
Για τον κυρ Παντελή, που έκανε Μακρόνησο και δεν υπόγραφε «δήλωση μετανοίας».  Η γυναίκα του γκρίνιαζε, τον έβριζε.  Όταν βγήκε μετά από επτά χρόνια, η γυναίκα του είχε άλλον άντρα και η κόρη του άλλον πατέρα. Άρρωστος, τσακισμένος από τα βασανιστήρια, πικραμένος, έψαχνε να βρει μια δουλειά να πορευτεί, μόνος.
Σκυφτός στα καφενεία, στους δρόμους σκεφτικός…
Ο Δάσκαλος, τόχε καημό, πέρασαν τόσα χρόνια, αντάρτικο, φυλακές, εξορίες, ήτανε παλικάρι και γέρασε, και δεν είχε μια γυναίκα να γλυκάνει τη μοναξιά του. Λεύτερος πια, στα εξήντα του, βρήκε μια καλή «περιστέρα» όπως την έλεγε και βιάζονταν να ξοφλήσει όσα χρώσταγε στον εαυτό του τα χρόνια που του απόμεναν.
Μα χτες μες στην πορεία, περνούσες γελαστός…
Η Ελένη, γέννησε το παιδί της στις φυλακές, εκεί μεγάλωσε με τις συγκρατούμενες. Όταν βγήκαν, από τους τελευταίους,  το παιδί έγινε ζωγράφος που ζωγράφιζε κάγκελα, κάγκελα παντού.
Το δίκιο του αγώνα πολλά σου στέρησε…
Ο κυρ Παύλος ήταν από τους τυχερούς. Δεν φυλακίστηκε, δεν εξορίστηκε. Μόνο συχνά πυκνά τον καλούσαν στην ασφάλεια  και τον πίεζαν με απειλές να υπογράψει, να καταδώσει.   Πάλεψε να κάνει ένα παγωτατζίδικο και του τόσπασαν τρεις φορές. Τα πήρε στον ώμο και έγινε πλανόδιος. Είχε πάντα πίσω του ένα χαφιέ που τον ακολουθούσε βρέξει χιονίσει.
μα η ζωή η λεχώνα ελπίδες γέννησε…
Την Έλλη την πήραν κορίτσι στις γυναικείες φυλακές Αβέρωφ. Όμορφη, ερωτευμένη με τόσα όνειρα για το μέλλον. Στις φυλακές οργάνωσε χορωδίες, θέατρα, δεν τόβαζε κάτω. Η μάνα της την πίεζε να υπογράψει, το ίδιο και το αγόρι της. Η Έλλη βγήκε τελευταία από τις φυλακές. Η μάνα της είχε πεθάνει και το αγόρι της είχε κουραστεί να την περιμένει.
Ποτέ δε λες η μοίρα πως σε αδίκησε, μα μόνο η ιστορία αλλιώς σου μίλησε…
Μαθαίναμε για τα βασανιστήρια που της έκαναν και ανατριχιάζαμε. Εφιάλτης. Δεν το πιστεύαμε πως θα έβγαινε ζωντανή, ήταν μικρό κορίτσι.  Όταν λευτερώθηκε με τη μεταπολίτευση, ένας ζωντανός θρύλος, περιμέναμε να μιλήσει, να τα πει. Όλοι τη ρωτούσαν. Δεν μίλησε ποτέ. Ούτε και στα βιβλία που έγραψε μίλησε γι’ αυτά που πέρασε μέσα στην κόλαση. Η όμορφη Ιωάννα με το διαπεραστικό βλέμμα δεν πολιτεύτηκε ποτέ.

Τίποτα δεν πάει χαμένο στη χαμένη σου ζωή…

Ο Θοδωρής, η γλυκιά αυτή ψυχή, από μικρό παιδί στο αντάρτικο, στην ΕΠΟΝ, στα κρατητήρια, στην εξορία. Ένας από τους λίγους επιζήσαντες από το ναυάγιο της Χειμάρας. Εκείνο, που το 1947 πήρε στο θάνατο μαζί,  τους πολιτικούς κρατούμενους και  τους χωροφύλακες που τους συνόδευαν στην εξορία.
…τ’ όνειρό σου ανασαίνω και το κάθε σου ΓΙΑΤΙ;
 
aplotaria.gr    16/11/2016

Παρασκευή, 4 Νοεμβρίου 2016

Ο ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΟΣ ΧΙΟΝΑΝΘΡΩΠΟΣ


 
Το παραμύθι αυτό το είχα διαβάσει σε ένα γερμανικό βιβλίο, του οποίου δυστυχώς, δεν συγκράτησα κανένα στοιχείο. Παρ’ όλα αυτά, επειδή είναι τόσο όμορφο, τολμώ να κάνω τη θεατρική του διασκευή και ας μου συγχωρεθεί το ατόπημα.Φ.Χατόγλου

ΠΡΟΣΩΠΑ: Χιονάνθρωπος, Γάτα, Άρρωστο παιδί, πουλάκι, μαγισσούλα, παππούς, κουνελάκι

           ΣΚΗΝΗ ΠΡΩΤΗ
( Μια αυλή χιονισμένη..Χιονονιφάδες πέφτουν από ψηλά. Σε ένα παγκάκι κάθεται ο Χιονάνθρωπος. Φορά  καπέλο, έχει καρότο για μύτη, κάρβουνα για κουμπιά στο σώμα, κασκόλ και μια σκούπα στο χέρι. Φαίνεται κατσούφης.  Έρχεται μια Γάτα)

ΓΑΤΑ
Γειά σου φίλε Χιονάνθρωπε,
στολίδι στην αυλή μας
Τι όμορφο σε φτιάξανε,
γλυκαίνεις την ψυχή μας

Κάτασπρος κι ολοστρόγγυλος
και όμορφα ντυμένος
όμως… λιγάκι σκυθρωπός
μήπως είσαι θλιμμένος;

ΧΙΟΝΑΝΘΡΩΠΟΣ
Άσπρος απ’ έξω φαίνομαι
μα είν’ η  καρδιά μου μαύρη
 αφού μονάχα λίγο ζω,
μέχρι ο ήλιος νάβγει.

Μια τόσο δα μικρή ζωή
ποιος θέλει να τη ζήσει;
άχρηστη και ανώφελη,
μια αχτίδα θα τη σβήσει.

ΓΑΤΑ
Μα… τι κουβέντες είν’ αυτές;
άχρηστη η ζωή σου;
Έλα εδώ,  πλησίασε,
δώσ’ μου την προσοχή σου.
(Τον παίρνει παράμερα και του μιλά με εμπιστευτικό ύφος)
Όταν ο Ήλιος βγει ξανά,
και ζέστη θα μας δώσει
 χιόνι δεν θα υπάρχει πια,
κι εσύ θα έχεις λιώσει…
Τότε....

                                                        ΣΚΗΝΗ ΔΕΥΤΕΡΗ
( Στο παγκάκι βρίσκονται αφημένα τα πράγματα του χιονάνθρωπου:  καπέλο, κασκόλ, κάρβουνα, σκούπα, καρότο.
Έρχεται πρώτα ένα παιδάκι με ρούχα φτωχικά. Βήχει και νιώθει άσχημα. Ώσπου βλέπει το κασκόλ)

ΑΡΡΩΣΤΟ ΠΑΙΔΙ

Τρεις μέρες είμαι άρρωστο
τρεις νύχτες τουρτουρίζω
με βήχα και με πυρετό
στους δρόμους τριγυρίζω

Ένα κασκόλ! Νάτο εκεί!
δεν είναι ψέμα, αλήθεια
είναι ό,τι χρειαζόμουνα
και  θάθελα να είχα!

Α, είναι του Χιονάνθρωπου
που ήταν εδώ πέρα
Σ’ ευχαριστώ Χιονάνθρωπε,
μου έφτιαξες τη μέρα!

( Κοιτάζει ψηλά και γύρω καθώς ευχαριστεί τον Χιονάνθρωπο, που έχει πια λιώσει. Τυλίγει στο λαιμό το κασκόλ και φεύγει χοροπηδώντας χαρούμενο.
Μπαίνουν δυο πουλάκια.)

ΠΟΥΛΑΚΙΑ

Γρήγορα χιόνι έπεσε,
και μείναμε στο κρύο
φωλίτσα δεν προλάβαμε
να κάνουμε κι οι δύο

Και τώρα πού θα κάτσουμε;
τ’ αβγά μας πού θα μείνουν;
στην παγωνιά δεν πρόκειται
μικρά πουλιά να γίνουν.

Ε! Κοίτα, του Χιονάνθρωπου
το μαύρο το καπέλο
είναι αυτό που ζήταγα
είναι αυτό που θέλω!

Μια ζεστή μικρή φωλιά
για τα μωρά μας, νάτη!
Σ’ ευχαριστώ Χιονάνθρωπε
των σπουργιτιών προστάτη.

(Τα Πουλάκια χαρούμενα φεύγουν με το καπέλο.  Έρχεται ένα Κουνελάκι)

ΚΟΥΝΕΛΙ

Μέσα σ’ αυτή την παγωνιά
Μέσα σ’ αυτό το χιόνι
ούτε μαρούλι βρίσκεται,
καρότο δε φυτρώνει

Είν΄η κοιλιά μου αδειανή
πεινάω, αχ, θα ρέψω
Όμως, σαν κάτι βλέπω εκεί,
φοβάμαι να πιστέψω…

Ένα καρότο! Αληθινό!
Σώθηκε η ζωή μου!
Σ’ ευχαριστώ Χιονάνθρωπε
μέσα από την ψυχή μου!

(Το Κουνελάκι φεύγει ευτυχισμένο μασουλώντας το καρότο. Ένας παππούλης έρχεται με φτωχικά ρούχα)

ΠΑΠΠΟΥΣ
Κρύο  έξω στην αυλή,
κρύο και μές στο σπίτι
η σόμπα έσβησε από χτες,
μου πάγωσε η μύτη.

Όμως, τι βλέπω; Τι είναι αυτά;
Μην είναι καρβουνάκια;
Ναι, είναι, πέντε! σώθηκα
Τρεχάτε ποδαράκια!

Τη σόμπα μου θ’ανάψω ευθύς
να ζεσταθώ ο καημένος
Καλέ μου εσύ Χιονάνθρωπε,
να είσαι ευλογημένος!

(Ο Παππούς κουτσαίνοντας αλλά ευτυχισμένος, φεύγει με τα κάρβουνα. Μια Μαγισσούλα έρχεται. )

ΜΑΓΙΣΣΟΥΛΑ
Είμαι μια μάγισσα μικρή
μάγισσα προκομένη
αλλά συνέχεια δυστυχώς
είμαι αφηρημένη

Έτσι άμυαλα την έχασα
τη σκούπα μου τη μαγική
και να πετάξω δεν μπορώ
ξέμεινα εδώ, στη γή.

Καλέ... τι είναι αυτό εδώ;
Η σκούπα που γυρεύω!
Χιονάνθρωπε, όπου βρίσκεσαι
να ξέρεις , σε λατρεύω!

( Ευχαριστεί κοιτάζοντας ψηλά. Ευτυχισμένη  ανεβαίνει στη σκούπα και φεύγει)

                                                     ΣΚΗΝΗ ΤΡΙΤΗ
(Τα μελλούμενα τέλειωσαν.  Η Γάτα και ο Χιονάνθρωπος έρχονται πάλι στη σκηνή)

ΓΑΤΑ
Έτσι λοιπόν Χιονάνθρωπε
στο λέω, ανακουφίσου,
είναι πολύ σημαντική
η σύντομη ζωή σου...

ΧΙΟΝΑΝΘΡΩΠΟΣ
 Αλήθεια, το κατάλαβα,
Γάτα σ΄ευχαριστώ
με έκανες χαρούμενο
και χάρη σου χρωστώ.
(Η Γάτα χαιρετά και φεύγει. Ο Χιονάνθρωπος τη χαιρετά και κάθεται ήρεμος στο παγκάκι)

Τώρα μπορώ πια ήρεμος
στον ήλιο να ξαπλώσω
ξέρω πως θάμαι χρήσιμος
ακόμα κι όταν λυώωωωωωσω.
(και πέφτει καθώς εμφανίζεται ο ήλιος)

(Όλοι οι ευεργετημένοι τον τριγυρίζουν με αναμένα φαναράκια και τραγουδούν)

ΤΕΛΟΣ


(Σημείωση: Μπορείτε να αντικαταστήσετε τη Γάτα με μια ομάδα παιδιών που αρχικά φτιάχνει τον Χιονάνθρωπο και μετά συζητά μαζί του, με τα παιδιά να μοιράζονται τα σχετικά στιχάκια. )

Παρασκευή, 16 Σεπτεμβρίου 2016

ΦΡΟΣΩ ΧΑΤΟΓΛΟΥ: 1+1=2, ή Υποστήριξη+αποδοχή=έξυπνο και ευτυχισμένο παιδί, ή: επιβίωση>γνώση






Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους μπορεί ένα παιδί να «μην παίρνει τα γράμματα», «να είναι κακός μαθητής», «να μένει πίσω». Και δεν υπάρχει ούτε ένας λόγος για τον οποίο ευθύνεται το ίδιο το παιδί.
Ίσως μεγάλωσε σε στερημένο ή προβληματικό περιβάλλον, ίσως έχει κάποια νοητική ή σωματική πάθηση, ίσως είναι δεξιόστροφο και ο δάσκαλος διδάσκει με την πάγια μέθοδο για αριστερόστροφους, ίσως είναι ένα χρόνο μικρότερο γιατί γεννήθηκε Δεκέμβρη, ίσως είναι φύση συνεσταλμένη και η τάξη έχει 25 παιδιά…
Υπάρχει όμως κι ένας άλλος λόγος, πολύ σοβαρός, συνήθης και παραγνωρισμένος. Αυτός που επιστημονικά τεκμηριώνει στο βιβλίο του « Brain rules for baby» («Πώς να μεγαλώσετε έξυπνα παιδιά») ο John Medina- αναπτυξιακός μοριακός βιολόγος, διευθυντής του Εγκεφαλικού κέντρου για την Εφαρμοσμένη Έρευνα Μάθησης:
«Ο εγκέφαλος δεν ενδιαφέρεται να μάθει. Καθεμιά από τις δεξιότητες που διαθέτει το πνευματικό μας σύστημα δημιουργήθηκε για την αποφυγή της εξαφάνισης. Ο εγκέφαλος ενδιαφέρεται να επιβιώσει. Η μάθηση υπάρχει μόνο προκειμένου να εξυπηρετεί τις απαιτήσεις αυτού του πρωταρχικού στόχου. Αποτελεί μια ευτυχή σύμπτωση το γεγονός ότι τα πνευματικά μας εργαλεία μπορούν να επιτελέσουν διπλό καθήκον στην τάξη, προσφέροντάς μας την ικανότητα να δημιουργούμε υπολογιστικά φύλλα και να μιλάμε ξένες γλώσσες. Δεν είναι όμως αυτή η καθημερινή δουλειά του εγκεφάλου. Αυτό είναι το υποπροϊόν μιας πολύ ισχυρότερης ανάγκης: της αδήριτης, ακατάπαυστης επιθυμίας να ζήσει μια ακόμα μέρα. Δεν επιβιώνουμε προκειμένου να μάθουμε. Μαθαίνουμε προκειμένου να επιβιώσουμε.
Αυτός ο κυρίαρχος σκοπός προβλέπει πολλά πράγματα και το σημαντικότερο είναι το εξής: αν θέλετε ένα καλά καταρτισμένο παιδί, πρέπει να δημιουργήσετε ένα ασφαλές περιβάλλον. Αν ικανοποιείται η ανάγκη του εγκεφάλου για ασφάλεια, θα επιτρέψει στους νευρώνες του να ξεχαστούν με την άλγεβρα. Όταν η ανάγκη για ασφάλεια δεν καλύπτεται, η άλγεβρα περνά στο περιθώριο».
Εφόσον το παιδί βιώνει ένα περιβάλλον άγχους, το μυαλό του, η ύπαρξή του είναι όλη εκεί συγκεντρωμένη και όσο κι αν προσπαθούμε δεν πρόκειται να ανοίξει η πύλη του εγκεφάλου για γνώση.
Το παιδί μπορεί να απελευθερώσει τις μαθησιακές του δεξιότητες μόνο μέσα σε ένα υποστηρικτικό περιβάλλον. (Ο Bruner, εισήγαγε την έννοια της «υποστήριξης», προσπαθώντας να προσδιορίσει τα όρια της παρέμβασης κάποιου στη διαδικασία μάθησης του παιδιού, τονίζοντας ότι η καθοδήγηση πρέπει να αυξάνεται ή να αποσύρεται ανάλογα με την ικανότητα και την ανάγκη του μαθητή, έτσι ώστε ούτε να τον υποκαθιστά, αλλά ούτε και να τον εγκαταλείπει.)
Οι πνευματικές και οι ψυχικές λειτουργίες είναι άρρηκτα συνδεδεμένες. Τόσο, που να ενισχύουν ή να ακυρώνουν η μία την άλλη. Δεν είναι δυνατόν να απευθυνόμαστε στις πρώτες, αγνοώντας τις δεύτερες. Εάν το παιδί φοβάται την κρίση μας, εάν εξετάζεται πιεστικά, εάν υφίσταται ή υποψιάζεται υποτίμηση, εάν συγκρίνεται, εάν του ζητείται να μάθει κάτι για το οποίο ο εγκέφαλός του δεν είναι ακόμη έτοιμος, εάν τρέμει τις συνέπειες ενός λάθους του, εάν φοβάται την τιμωρία ή την επίπληξη, εάν απαξιώνεται η προσπάθειά του, εάν αδικείται, τότε βρίσκεται σε άλλη βιωματική σφαίρα, όπου η όποια γνώση είναι περιττή πολυτέλεια. Τότε αυτό που το ενδιαφέρει είναι απλά να επιβιώσει μέσα σε ένα ανοίκειο περιβάλλον, να βρει τρόπους ώστε να ξεπεράσει την πίεση, υπακούοντας στο βιολογικό του ένστικτο. Όταν το παιδί απειλείται συναισθηματικά το μόνο που το νοιάζει είναι να σωθεί. Τι κι αν εσύ του διδάσκεις τον Υπερσυντέλικο; Αυτό είναι απασχολημένο με τον δικό του τραυματικό Ενεστώτα.
«Κάθε παιδί προσβάλλεται την πρώτη φορά που το κακομεταχειρίζονται άδικα. Γιατί πιστεύει ότι το μόνο που δικαιούται όταν έρχεται σε σας για να γίνει δικό σας, είναι η δικαιοσύνη. Μετά την αδικία, θα σας αγαπήσει ξανά, αλλά μετά από αυτό δεν θα είναι ποτέ πια ακριβώς το ίδιο αγόρι. Κανείς ποτέ δεν ξεπερνά την πρώτη αδικία. Κανείς, εκτός από τον Πήτερ. Πολλές φορές του συνέβη, πάντα όμως την ξεχνούσε. Έτσι, τώρα που του συνέβη πάλι, ένιωσε όπως την πρώτη φορά και το μόνο που μπορούσε να κάνει ήταν να κοιτάζει σαστισμένος» J. Barrie: «Πήτερ Παν»
aplotaria.gr  16/9/2016

Πέμπτη, 15 Σεπτεμβρίου 2016

ΟΣΚΑΡ ΟΥΑΪΛΝΤ





Η ΠΑΡΑΚΜΗ ΤΟΥ ΨΕΥΔΟΥΣ
 
·         Η Φύση έχει καλές προθέσεις, φυσικά, αλλά, όπως είπε κάποτε ο Αριστοτέλης, δεν μπορεί να τις εκπληρώσει. Όταν κοιτάζω ένα τοπίο δεν βλέπω παρά όλα του τα μειονεκτήματα. Πάντως είναι ευτύχημα για μας το ότι η Φύση είναι τόσο ατελής, γιατί διαφορετικά δε θα είχαμε διόλου Τέχνη. Η Τέχνη είναι η ζωηρή διαμαρτυρία μας, η αβρόφρων απόπειρά μας να μάθουμε στη Φύση τη σωστή της θέση. Όσο για την άπειρη ποικιλία της Φύσης, αυτό είναι καθαρός μύθος. Η ποικιλία δεν πρέπει να αναζητάται στη Φύση καθαυτή. Η ποικιλία βρίσκεται στη φαντασία ή στη φαντασίωση ή στην καλλιεργημένη τυφλότητα του ανθρώπου που την ατενίζει. 9-10
·         Αν η Φύση ήταν βολική, η ανθρωπότητα ποτέ δεν θα είχε επινοήσει την αρχιτεκτονική, κι εγώ προτιμώ τα σπίτια από το ύπαιθρο. 11
·         Οι αρχαίοι ιστορικοί μας χάρισαν υπέροχα ιστορήματα με τη μορφή γεγονότων. Ο σύγχρονος μυθιστοριογράφος μας παρουσιάζει βαρετά γεγονότα κάτω από τη μεταμφίεση του ιστορήματος.15
·         Όσο περισσότερο αναλύει κανείς τους ανθρώπους, τόσο περισσότερο εξαφανίζεται κάθε λόγος για ανάλυση. Αργά ή γρήγορα  φτάνει κανείς σ’ εκείνο το επίφοβο οικουμενικό πράγμα που αποκαλείται ανθρώπινη φύση. 22
·         Η Τέχνη ξεκινά με αφηρημένο διάκοσμο, με καθαρά φαντασιακό και ευάρεστο έργο που καταπιάνεται με ό,τι είναι  εξωπραγματικό και μη υπαρκτό. Αυτό είναι το πρώτο στάδιο. Κατόπιν η Ζωή γοητεύεται με αυτό το νέο θάμπος και ζητά να γίνει δεκτή στο μαγεμένο κύκλο. Η Τέχνη εκλαμβάνει τη Ζωή ως τμήμα του ακατέργαστου υλικού της, την αναπλάθει και τη μετασχηματίζει σε νέες μορφές, είναι απόλυτα αδιάφορη προς το πραγματικό γεγονός, επινοεί, φαντάζεται, ονειρεύεται και διατηρεί ανάμεσα σ’ αυτή και στην πραγματικότητα το αδιαπέραστο φράγμα του όμορφου ύφους, της κοσμητικής ή ιδεώδους επεξεργασίας. Το τρίτο στάδιο είναι όταν η Ζωή παίρνει τ΄απάνω χέρι και οδηγεί την Τέχνη έξω από τον κύκλο της βγάζοντάς τη στην ερημιά. Αυτό είναι η πραγματική παρακμή κι απ’ αυτό πάσχουμε αυτή τη στιγμή. 30
·         Η Ιστορία ξαναγραφόταν εξ ολοκλήρου και δεν υπήρχε ούτε ένας δραματουργός που να μην αναγνώριζε ότι το αντικείμενο της Τέχνης δεν είναι η απλή αλήθεια, μα η περίπλοκη ομορφιά. 31
·         Δουλεύοντας μέσα σε όρια αποκαλύπτεται ο μάστορας κι ο περιορισμός, αυτός καθαυτός ο όρος κάθε τέχνης, είναι το ύφος. 32
·         Η Κοινωνία, βαριεστημένη από τις ανιαρές κι ηθικοπλαστικές συζητήσεις όσων δεν έχουν ούτε την εφυΐα να υπερβάλλουν ούτε τη μεγαλοφυΐα να φαντασιοκοπήσουν, αποκαμωμένη από τον έμφρονα άνθρωπο  που οι αναπολήσεις του βασίζονται πάντοτε πάνω στη μνήμη, που οι καταδηλώσεις του οριοθετούνται απαρέγκλιτα από την πιθανότητα κι είναι έτοιμος ανά πάσα στιγμή να υποστεί την επαλήθευση του αχρειότερου Φιλισταίου που συμβαίνει να είναι παρών, η Κοινωνία λοιπόν, αργά ή γρήγορα, πρέπει να ξαναγυρίσει στο χαμένο ηγέτη της, στον καλλιεργημένο και ελκυστικό ψεύτη. 37
·         Αναμφίβολα θα υπάρχουν πάντα κριτικοί οι οποίοι σαν έναν κάποιο συγγραφέα του Saturday Review θα επικρίνουν αυστηρά τον αφηγητή παραμυθιών για την ελαττωματική του γνώση γύρω από τη φυσική ιστορία, που θα μετρούν ένα έργο φαντασίας με τη δική τους παντελή έλλειψη φαντασίας και θα σηκώνουν έντρομοι ψηλά τα λεκιασμένα με μελάνι χέρια τους… 38
·         Οι Έλληνες, με το έντονο καλλιτεχνικό ένστικτό τους, το κατάλαβαν αυτό και τοποθετούσαν στο δωμάτιο της νύφης το άγαλμα του Ερμή ή του Απόλλωνα ώστε να μπορέσει να γεννήσει παιδιά τόσο όμορφα, όσο τα έργα τέχνης που ατένιζε στην έκστασή της ή στην οδύνη της. Ήξεραν ότι η Ζωή κερδίζει από την Τέχνη όχι μόνο πνευματικότητα, βάθος σκέψης και αισθήματος, ψυχής ταραχή ή ψυχής ηρεμία, αλλά κι ότι μπορεί να διαμορφωθεί η ίδια πάνω σ’ αυτές καθαυτές τις γραμμές και τα χρώματα της Τέχνης και να αναπαράγει την αξιοπρέπεια του Φειδία και τη χάρη του Πραξιτέλη. Από δω προήλθε η αντίθεσή τους στο ρεαλισμό. Τον αντιπαθούσαν για λόγους καθαρά κοινωνικούς.  Ένιωθαν πως ο ρεαλισμός κάνει τους ανθρώπους άσχημους και είχαν απόλυτο δίκιο. Εμείς προσπαθούμε να βελτιώσουμε τις συνθήκες της φυλής μας με το ευάερο και ευήλιο περιβάλλον, με το καθαρό νερό και με φρικαλέα παγερά κτίρια για την καλύτερη στέγαση των κατώτερων τάξεων. Αλλά τα πράγματα αυτά προάγουν απλώς την υγεία, δε δημιουργούν ομορφιά. .. Με μια λέξη, η Ζωή είναι ο καλύτερος της Τέχνης, ο μοναδικός της Τέχνης μαθητής. 42-3
·         Ο Σοπενάουερ ανέλυσε την απαισιοδοξία που χαρακτηρίζει τη σύγχρονη σκέψη, αλλά ο Άμλετ την επινόησε. Ο κόσμος έχει γίνει θλιμμένος επειδή μια μαριονέτα κάποτε υπήρξε μελαγχολική. 43
·         Οι νέοι αυτοκτονούσαν επειδή το ίδιο έκανε ο Ρόλα, πέθαιναν από το ίδιο τους το χέρι, επειδή από το ίδιο του το χέρι πέθανε κι ο Βέρθερος. 49
·         Γιατί τι είναι η Φύση; Η Φύση δεν είναι καμιά μεγάλη μητέρα που μας γέννησε. Είναι δικό μας δημιούργημα. Μες στο μυαλό μας είναι που η Φύση ζωογονεί τη Ζωή. Τα πράγματα υπάρχουν επειδή τα βλέπουμε και αυτό που βλέπουμε, το πώς το βλέπουμε, εξαρτάται από τις τέχνες που μας έχουν επηρεάσει. Το να ατενίζουμε ένα πράγμα είναι πολύ διαφορετικό από το να το βλέπουμε. Δεν βλέπεις κατιτί παρά μόνο όταν δεις την ομορφιά του. Τότε και μόνο τότε αρχίζει να υπάρχει. Αυτή τη στιγμή ο κόσμος βλέπει ομίχλες όχι επειδή υπάρχουν ομίχλες, μα επειδή ποιητές και ζωγράφοι του δίδαξαν τη μυστηριακή ομορφιά τέτοιων εντυπώσεων. .. Τώρα πρέπει να παραδεχτούμε, οι ομίχλες οδηγήθηκαν στην υπερβολή. Έχουν γίνει απλώς η μανιέρα μιας κλίκας κι ο υπερβολικός ρεαλισμός της μεθόδου της κάνει τους βαρετούς ανθρώπους να παθαίνουν βρογχίτιδα. Όπου ο καλλιεργημένος αρπάζει μια εντύπωση, ο ακαλλιέργητος αρπάζει κρυολόγημα. 50
·         Αν θέλουμε να καταλάβουμε ένα έθνος διαμέσου της τέχνης του, ας κοιτάξουμε την αρχιτεκτονική του ή τη μουσική του. 55
·         Κανένας μεγάλος καλλιτέχνης δεν βλέπει ποτέ τα πράγματα όπως είναι. Αν το έκανε, θα έπαυε να είναι καλλιτέχνης. 56
·         Αν θέλεις να νιώσεις μια γιαπωνέζικη αίσθηση, δεν θα φερθείς σαν ένας τουρίστας, πηγαίνοντας στο Τόκιο. Αντίθετα, θα μείνεις στο σπίτι σου και θα βυθιστείς στο έργο μερικών Γιαπωνέζων καλλιτεχνών… 57
·         Το γεγονός είναι ότι αναπολούμε τις εποχές του παρελθόντος αποκλειστικά με το μέσον της Τέχνης και η Τέχνη ευτυχώς ποτέ δε μας είπε την αλήθεια. 58
·         Οι περισσότεροι από τους σύγχρονους προσωπογράφους μας είναι καταδικασμένοι σε απόλυτη λησμονιά. Ποτέ δε ζωγραφίζουν ό,τι βλέπουν. Ζωγραφίζουν ό,τι βλέπει ο κόσμος και ο κόσμος δεν βλέπει ποτέ τίποτα. 58
·         Ο άνθρωπος μπορεί να πιστέψει το αδύνατο, μα δεν μπορεί ποτέ να πιστέψει το απίθανο. 60
·         Όπως ακριβώς εκείνοι που δεν αγαπούν τον Πλάτωνα περισσότερο από την Αλήθεια δεν μπορούν να διαβούν το κατώφλι της Ακαδημίας, έτσι κι εκείνοι που δεν αγαπούν την Ομορφιά περισσότερο από την Αλήθεια ποτέ δε θα γνωρίσουν το μυχιαίστατο άδυτο της Τέχνης. 62
·         (Η Τέχνη) άλλες φορές προηγείται εντελώς της εποχής της και δημιουργεί μέσα σ’ έναν αιώνα έργο που χρειάζεται άλλον έναν αιώνα για να το κατανοήσουμε, να το εκτιμήσουμε και να το χαρούμε. Σε καμιά περίπτωση δεν αναπαράγει την εποχή της. Το να περνάς από την Τέχνη μιας εποχής στην ίδια την εποχή είναι το μεγάλο λάθος που διαπράττουν όλοι οι ιστορικοί. 64
·         Η Ζωή και η Φύση μπορούν ενίοτε να χρησιμοποιούνται ως τμήμα από την πρώτη ύλη της Τέχνης αλλά προτού προσφέρουν την όποια αληθινή υπηρεσία στην Τέχνη, πρέπει να μεταγλωττιστούν σε καλλιτεχνικές συμβάσεις. Τη στιγμή όπου η Τέχνη παραδίδει το φαντασιακό της μέσον, παραδίδει τα πάντα. 64
·         Η Ζωή μιμείται την Τέχνη πολύ περισσότερο απ’ όσο η Τέχνη μιμείται τη Ζωή. 65
·         Η τελική αποκάλυψη είναι ότι το Ψεύδος, το να λες ωραία μη-αληθινά πράγματα, είναι αυτός καθαυτός ο σκοπός της Τέχνης. 66




Η ΨΥΧΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ

·         Πότε πότε, στην πορεία του αιώνα, ένας μεγάλος άνθρωπος της επιστήμης, όπως ο Δαρβίνος, ένας μεγάλος ποιητής, όπως ο Κιτς, ένα ραφινάτο κριτικό πνεύμα όπως ο Ρενάν, ένας εξαίσιος καλλιτέχνης όπως ο Φλομπέρ, βρίσκει τη δύναμη να απομονωθεί, να κρατηθεί μακριά από της ηχηρές αξιώσεις των άλλων, να σταθεί «υπό τη σκέπην του τείχους», όπως το διατυπώνει ο Πλάτων, και να πραγματώσει με τον τρόπο αυτό την εντέλεια αυτού που κρυβόταν μέσα του για δικό του ασύγκριτο κέρδος και για ολόκληρου του κόσμου το διαρκές και ασύγκριτο κέρδος. Αυτοί ωστόσο είναι εξαιρέσεις. Η πλειονότητα των ανθρώπων κακοποιούν τη ζωή τους με έναν ανθυγιεινό και υπερβάλλοντα αλτρουισμό – εξαναγκάζονται στην πραγματικότητα να την κακοποιούν. Βρίσκονται περικυκλωμένοι από τρομερή φτώχεια, από φριχτή ασκήμια, από φριχτή πείνα. Είναι αναπόφευκτο να συγκλονίζονται από όλα τούτα. Τα συναισθήματα του ανθρώπου αναταράζονται πιο γρήγορα από όσο η νόησή του. Και, όπως υπογράμμισα πριν από λίγο καιρό σε ένα άρθρο πάνω στη λειτουργία της κριτικής, είναι πολύ πιο εύκολο να συμπάσχει κανείς με τη δυστυχία από το να συμπάσχει με τη σκέψη. Έτσι, με αξιοθαύμαστες αν και με λανθασμένης κατευθύνσεως προθέσεις, με απόλυτη σοβαρότητα και με άλλο τόσο συναισθηματισμό επιφορτίζονται με το καθήκον να γιατρέψουν τα δεινά που αντικρίζουν. Τα φάρμακά τους όμως δε γιατρεύουν την αρρώστια: απλώς την παρατείνουν. Στην πραγματικότητα, τα φάρμακά τους αποτελούν μέρος της αρρώστιας. 68
·         Ο σωστός στόχος είναι να προσπαθήσουμε να ξαναχτίσουμε την κοινωνία πάνω σε τέτοια βάση, ώστε η φτώχεια να είναι αδύνατη. Και οι αλτρουιστικές αξίες έχουν στην πραγματικότητα εμποδίσει την επίτευξη αυτού του στόχου. 68
·         Η ανυπακοή στα μάτια οποιουδήποτε έχει διαβάσει Ιστορία, είναι η αρχέγονη αρετή του ανθρώπου. Ακριβώς μέσω της ανυπακοής είναι που πραγματοποιήθηκε η πρόοδος, μέσω της ανυπακοής και μέσω της ανταρσίας. 73
·         Η αναγνώριση της ατομικής ιδιοκτησίας έχει στην πραγματικότητα βλάψει την Ατομικότητα, την έχει αμαυρώσει, συγχέοντας τον άνθρωπο μ’ αυτό που κατέχει. 78
·         Με την κατάργηση της ιδιοκτησίας θα έχουμε πραγματική, όμορφη , υγιή Ατομικότητα. Κανείς δε θα σπαταλά τη ζωή του συσσωρεύοντας πράγματα και σύμβολα πραγμάτων. Ο άνθρωπος θα ζει. Το να ζεις είναι το σπανιότερο πράγμα του κόσμου. Οι περισσότεροι άνθρωποι υπάρχουν απλώς και αυτό είναι όλο.80
·         Εκείνο που εννοώ λέγοντας τέλειος άνθρωπος είναι ένας άνθρωπος που αναπτύσσεται κάτω από τέλειες συνθήκες, ένας  άνθρωπος που δεν τραυματίζεται, δε φοβάται, δεν ακρωτηριάζεται ούτε βρίσκεται σε κίνδυνο. Οι περισσότερες προσωπικότητες υποχρεώθηκαν να γίνουν αντάρτες. Η μισή τους δύναμη σπαταλήθηκε στις προστριβές. Η προσωπικότητα του Μπάιρον, λόγου χάρη, σπαταλήθηκε τρομερά στη μάχη του με την ηλιθιότητα, την υποκρισία και το φιλισταϊσμό της Αγγλίας.
·         Το στίγμα της τέλειας προσωπικότητας δεν είναι η ανταρσία, μα η ειρήνη. Θα είναι κάτι υπέροχο – η αληθινή προσωπικότητα του ανθρώπου – όταν την αντικρίσουμε. Θα αναπτύσσεται κατά τρόπο φυσικό και απλό, σαν λουλούδι, ή όπως αναπτύσσεται ένα δέντρο. Δεν θα βρίσκεται σε δυσαρμονία. Ποτέ δε θα αντιδικεί ούτε θα καβγαδίζει. Δε θα ελέγχει τα πράγματα. Θα γνωρίζει το καθετί. Κι ωστόσο δε θα καταγίνεται με τη γνώση. Θα διαθέτει σοφία. Η αξία της δε θα μετριέται με τα υλικά πράγματα. Δε θα κατέχει τίποτα. Κι ωστόσο θα έχει τα πάντα και ό,τι κι αν της αφαιρεί κανείς, πάντα θα εξακολουθεί να έχει, τόσο πλούσια θα είναι. Δε θα επεμβαίνει διαρκώς στους άλλους, ούτε θα τους ζητά να γίνουν σαν αυτή. Θα τους αγαπά, επειδή θα είναι διαφορετικοί. Κι ωστόσο , ενώ δε θα επεμβαίνει στους άλλους, θα τους βοηθά όλους, όπως μας βοηθά ένα όμορφο πράγμα με το να είναι ό,τι είναι. Η προσωπικότητα του ανθρώπου θα είναι κάτι εξαίσιο. Θα είναι τόσο υπέροχη, όσο και η προσωπικότητα ενός παιδιού.81-2
·         Μέσα στο θησαυροφυλάκιο της ψυχής σου υπάρχουν άπειρα πολύτιμα πράγματα που δεν μπορούν να σου αφαιρεθούν. Προσπάθησε λοιπόν να διαμορφώσεις τη ζωή σου έτσι , ώστε τα εξωτερικά πράγματα να μην μπορούν να σε βλάψουν. 84
·         Όταν βγουν στον κόσμο, ο κόσμος θα συγκρουστεί μαζί τους. Αυτό είναι αναπόφευκτο. Ο κόσμος μισεί την Ατομικότητα. Αλλά αυτό δεν πρέπει να τους πτοήσει. Πρέπει να είναι ήρεμοι και αυτοσυγκεντρωμένοι. 85
·         Και πάνω από καθετί άλλο αυτοί ας μη συγκρούονται με τους άλλους ούτε και να τους κρίνουν με τον έναν τρόπο ή τον άλλο. Η προσωπικότητα είναι πολύ μυστηριακό πράγμα. Ένας άνθρωπος δεν μπορεί πάντοτε να εκτιμάται από αυτό που κάνει. Μπορεί ίσως να τηρεί το νόμο κι ωστόσο να είναι ανάξιος. Μπορεί ίσως να παραβιάζει το νόμο κι ωστόσο να είναι εξαίρετος. Μπορεί να είναι κακός, δίχως ποτέ να κάνει τίποτε κακό. Μπορεί να διαπράξει ένα αμάρτημα ενάντια στην κοινωνία κι ωστόσο να φτάσει, μέσω αυτού του αμαρτήματος στην πραγματική του τελείωση. 86
·         Μια κοινωνία αποκτηνώνεται σε απείρως μεγαλύτερο βαθμό απ΄τη συνήθη χρήση  της τιμωρίας από όσο εξαχρειώνεται απ΄την περιστασιακή εμφάνιση τους εγκλήματος.90
·         Το Κράτος θα πραγματοποιεί ό,τι είναι χρήσιμο. Το άτομο θα πραγματοποιεί ό,τι είναι όμορφο. 92
·         Ένας χάρτης του κόσμου που δεν περιλαμβάνει τη χώρα της Ουτοπίας δεν αξίζει μήτε καν να τον κοιτάξει κανείς, γιατί αφήνει έξω τη μοναδική χώρα στην οποία διαπεραιώνεται πάντοτε η Ανθρωπότητα. Κι όποτε η Ανθρωπότητα φτάνει εκεί, ρίχνει τη ματιά της και διακρίνοντας μια ακόμα καλύτερη χώρα ανοίγει τα πανιά της γι αυτή. Η πρόοδος είναι η πραγμάτωση των Ουτοπιών.95
·         Η Τέχνη ποτέ δεν πρέπει να είναι λαϊκή. Το κοινό είναι αυτό που πρέπει να προσπαθήσει να αποκτήσει καλλιτεχνική όραση. 97
·         Στην Αγγλία οι τέχνες που την έχουν γλιτώσει είναι οι τέχνες για τις οποίες δεν ενδιαφέρεται το κοινό. Η ποίηση είναι ένα παράδειγμα του τι θέλω να πω. Στην Αγγλία έχουμε καταφέρει να διαθέτουμε αξιόλογη ποίηση, επειδή το κοινό δεν τη διαβάζει και κατά συνέπεια δεν την επηρεάζει. 98
·         Στην Τέχνη το κοινό δέχεται ό,τι έχει προϋπάρξει, επειδή δεν μπορεί να το αλλάξει κι όχι επειδή το εκτιμά. Καταπίνει τους κλασσικούς του χωρίς ποτέ να τους γεύεται. Τους υπομένει σαν κάτι αναπόφευκτο και καθώς δεν μπορεί να τους βλάψει, ρητορεύει γι αυτούς. 100
·         Το κοινό υποβιβάζει τους κλασσικούς σε αυθεντίες.
·         Μια νέα έκφραση του Ωραίου είναι για το κοινό πέρα για πέρα απεχθής κι όποτε μια τέτοια έκφραση κάνει την εμφάνισή της το κοινό οργίζεται και αναστατώνεται τόσο πολύ, ώστε χρησιμοποιεί πάντα δυο ανόητες εκφράσεις- η μία ότι το έργο τέχνης είναι εντελώς  ακατάληπτο και η άλλη ότι το έργο τέχνης είναι παντελώς ανήθικο. 101
·         Σε ένα έργο τέχνης μορφή και περιεχόμενο δεν μπορούν να διαχωριστούν.
·         Προέρχεται από εκείνο το τερατικό και αμαθές σύμφυρμα που λέγεται Κοινή Γνώμη η οποία μπορεί  να’ ναι δυσάρεστη αλλά καλοπροαίρετη όποτε δοκιμάζει να ελέγχει την πράξη, μα είναι κακόβουλη και αποτροπιαστική, όποτε δοκιμάζει ν’ ασκήσει έλεγχο στη Σκέψη ή στην Τέχνη. 106
·         Το γεγονός είναι ότι το κοινό έχει μια ακόρεστη περιέργεια να τα μαθαίνει όλα, εκτός απ’ ό,τι αξίζει πραγματικά να μάθει. 108
·         Το έργο τέχνης είναι αυτό που πρέπει να δεσπόζει στο θεατή κι όχι ο θεατής στο έργο τέχνης. Ο θεατής πρέπει να έχει προσληπτικότητα. 113
·         Εγωισμός δεν είναι να ζει κανείς με τον τρόπο που θέλει να ζει. Εγωισμός είναι να απαιτεί από τους άλλους να ζουν όπως αυτός θέλει να ζουν. Και το αντίθετο του εγωισμού είναι να αφήνεις ήσυχη τη ζωή των άλλων και να μην επεμβαίνεις. Ο εγωισμός αποσκοπεί πάντα να δημιουργεί γύρω του μια απόλυτη ομοιομορφία τύπων. Η έλλειψη εγωισμού αναγνωρίζει την άπειρη ποικιλία τύπων σαν κατιτί υπέροχο, την αποδέχεται, συγκατατίθεται σ’ αυτή, την απολαμβάνει. Δεν είναι εγωιστικό να σκέφτεται κανείς τον εαυτό του. Ένας άνθρωπος που δε σκέφτεται τον εαυτό του δε σκέφτεται καθόλου. Είναι χυδαία εγωιστικό να απαιτεί κανείς από τον πλαϊνό του να σκέφτεται με τον ίδιο τρόπο και να διατηρεί τις ίδιες απόψεις. 125
·         Κάθε κατανόηση είναι όμορφη, όμως η κατανόηση του πόνου ελάχιστη ομορφιά περιέχει. Είναι λεκιασμένη  με εγωπάθεια.
·         Πρέπει να θυμόμαστε ότι συμμεριζόμενοι τη χαρά, επαυξάνουμε πάνω στη γη το ποσοστό της, ενώ συμμεριζόμενοι τον πόνο, δεν μειώνουμε καθόλου το ποσοστό του πόνου στον κόσμο.
·         Η νέα Ατομικότητα για την οποία εργάζεται είτε το θέλει είτε όχι ο Σοσιαλισμός, θα είναι η τέλεια αρμονία. Θα είναι αυτό που αναζητούσαν οι Έλληνες, μα που δεν μπόρεσαν  εκτός από τη Σκέψη να το πραγματώσουν εντελώς επειδή είχαν σκλάβους και τους έτρεφαν. Θα είναι αυτό που αναζητούσε η Αναγέννηση μα που δεν μπόρεσε να πραγματώσει εντελώς παρά μόνο στην Τέχνη, επειδή τότε είχαν σκλάβους και τους άφηναν να λιμοκτονούν. Θα είναι κάτι ολοκληρωμένο και μέσω αυτού ο άνθρωπος θα φτάσει στην τελείωσή του. Η νέα Ατομικότητα θα είναι η νέα Ελληνικότητα. 132